Awst 2022
TRAETH THURSTASTON
Wedi’i amgylchynu gan Barc Gwledig Penrhyn Cilgwri, mae Traeth Thurstaston yn dirnod poblogaidd ar arfordir Penrhyn Cilgwri. Mae clogwyni coch yn llenwi’r safle, sy’n datgelu gwaddodion a ddyddodwyd pan ffurfiwyd Aber Afon Dyfrdwy yn ystod yr Oes Iâ ddiwethaf. Wrth i’r rhewlif gerfio ei ffordd drwy’r tir, dyddododd haenau o waddod, o’r enw clog-glai, yn cynnwys ystod eang o greigiau a gasglwyd ar hyd y ffordd. Gallwch weld yr haenau yma drosoch chi’ch hun ond peidiwch â mynd yn rhy agos gan fod y clogwyni’n ansefydlog. Yn ddiweddar, fe wnaethon ni ymuno â Jim Marshall o Brosiect Daeareg a Thirwedd Penrhyn Cilgwri am dro ar hyd Traeth Thurstaston i ddysgu mwy am hanes daearegol Aber Afon Dyfrdwy.
CWRDD Â’R GWEIRLÖYN LLWYD
Y gweirlöyn llwyd (Hipparchia semele) yw ein glöyn byw brown mwyaf ni, ac mae’n cael ei adnabod am ei liwiau cryptig anhygoel. Mae’n torheulo ar ddarnau o dir noeth gyda’i adenydd ar gau ac wedi’u gogwyddo tuag at yr haul. Pan mae’r gweirlöyn llwyd ar y ddaear mae fel rheol yn gollwng ei adain flaen y tu ôl i’w adain ôl, ac yn diflannu i gefndir y tywod, yn anweledig bron. Mae ei guddliw mor dda fel nad yw gwylio un yn glanio yn gwarantu y byddwch chi’n dod o hyd iddo eto! Mae posib dod o hyd i’r gweirlöyn llwyd yn torheulo ar dwyni tywod ym mlaen Aber Afon Dyfrdwy, yn Nhalacre a Red Rocks, ac yn casglu neithdar ar gelyn y môr. Mae’r oedolion yn hedfan o fis Gorffennaf i fis Medi a’r ffordd orau o weld un yw drwy gerdded ar hyd llwybrau sydd wedi treulio’n dda a tharfu arno (ar ddamwain)! Yn anffodus, mae’r gweirlöyn llwyd yn rhywogaeth sy’n wynebu dirywiad ac sydd wedi’i hailddosbarthu’n ddiweddar fel rhywogaeth mewn perygl yn y DU gan Butterfly Conservation. Rydyn ni’n gweithio gyda Dave Costello o Butterfly Conservation i fonitro a gwarchod y poblogaethau ar hyd yr aber.
AROLYGON Y GWEIRLÖYN LLWYD CARU ABER DYFRDWY
Am y ddau fis diwethaf, mae ein gwirfoddolwyr gwyddoniaeth y dinesydd ni wedi bod yn ymwneud ag arolygu’r gweirlöyn llwyd ar hyd arfordir yr aber. Mae eu gwybodaeth a’u sgiliau adnabod glöynnod byw wedi datblygu’n fawr yn ystod y cyfnod yma, gyda help y pedair sesiwn hyfforddi a ddarparwyd gennym ni mewn partneriaeth â Dave Costello o Butterfly Conservation a’i dîm.
Diolch i’n gwirfoddolwyr ni rydyn ni’n dysgu mwy am y gweirlöyn llwyd. Gallwn ddefnyddio’r wybodaeth yma i helpu fel sail i benderfyniadau rheoli tir, a diogelu dyfodol y glöyn byw cyfrinachol yma ar yr aber gobeithio.
@ourdeeestuary a’r #WythnosForolGenedlaethol
Yn ddiweddar, dathlodd Caru Aber Dyfrdwy yr Wythnos Forol Genedlaethol ar ein sianeli cyfryngau cymdeithasol. Mae’r dathliad yma o bopeth morol yn fenter gan yr Ymddiriedolaethau Natur ac mae’n cael ei dathlu dros 15 diwrnod bob blwyddyn yn ystod mis Gorffennaf. Mae’r ‘wythnos’ yn 15 diwrnod o hyd fel bod pawb ledled y DU yn gallu dathlu’r Wythnos Forol Genedlaethol pan fydd hi’n ddiogel gwneud hynny oherwydd llanw amrywiol. Eleni, fe wnaethon ni ddathlu archarwyr ein cefnforoedd ni, sef y creaduriaid sy’n byw yn ein moroedd ni ac sydd â galluoedd anhygoel. Os gwnaethoch chi golli unrhyw un o’r negeseuon, fe allwch chi ddod o hyd iddyn nhw ar ein tudalen Facebook, ein cyfrif Twitter a’n cyfrif Instagram.
Lluniau diolch i: Emily Lake, Charley Dutton.
